Bibliotheeklogo

Een vraagteken en een uitroepteken, dat is het logo van de bibliotheek in Sydney. 
Volgens mij is dat precies waar een bibliotheek voor staat; je kan er terecht met alle vragen die je hebt en je vindt er van alles waar je niet naar op zoek was. Inspiratie heet dat met een mooi woord. 

Het logo van de bibliotheek in Melbourne is klassiek met een Latijnse tekst. De goede vertaling heb ik nog niet, het moet ongeveer zoiets zijn: 

Delectant domi – Non impediunt foris – Perecrinantur
De heren vermaken – Ze vertragen de buitenwereld – Ze reizen / trekken rond

 

Alle talen in de bibliotheek

De verschillende talen van Singapore zien we ook in de bibliotheken. In de grote National Library of Singapore staat veel Engelstalig. In deze wijkbibliotheek staat voornamelijk Chinees en Tamil en ik denk zelfs Japans.
Ik kan het niet lezen, maar je kunt zo zien dat de boeken hieronder reisgidsen zijn. En een boek gaat over Parijs. Handig zo’n nationaal symbool dat je meteen herkent.

Dit zijn Tamil-boeken. Meer dan dat het non-fictie is, kan ik er niet van maken. 

En deze boeken lijken me eerder Japans dan Chinees, maar ik weet het niet zeker. 

Wat ik wel zeker weet, de mensen die in deze bibliotheek werken zijn vrijwilligers. Dat staat luid en duidelijk op hun shirt. 

Vier talen, drie schriften

Net als Zwitserland, kent Singapore vier officiële talen. Verschil met Zwitserland is dat er ook drie verschillende schriften worden gebruikt. 

Engels is ontstaan in Engeland in de tijd van de Angelsaksen (5e eeuw na Chr.) en is nu de lingua franca in grote delen van de wereld. Dit is te danken aan de militaire, economische, culturele, wetenschappelijke en politieke invloed van het Britse Rijk de afgelopen eeuwen en de invloed van de Verenigde Staten vanaf begin 20e eeuw. Het Engels is de voertaal van veel internationale organisaties.
Engels is de moedertaal van ongeveer 335 miljoen mensen. 

Maleis (of Bahasa Melayu) wordt ‘taal’ genoemd, maar kan ook gezien worden als een ‘macrotaal’, een overkoepelende taal. Varianten van het Maleis zijn de officiële landstalen van verschillende landen, zoals het Indonesisch in Indonesië en het Maleisisch in Maleisië. Het Indonesisch en Maleisisch worden wel gezien als varianten van dezelfde taal, vergelijkbaar met het Brits Engels, Amerikaans Engels en Australisch Engels. Buiten Indonesië en Maleisië wordt het Maleis gesproken in onder andere Brunei, Singapore en Zuid-Thailand. Maleis behoort tot de Austronesische talen. 
Maleis is de moedertaal van ongeveer 300 miljoen mensen. 

Mandarijn (官話) is de verzamelnaam van alle Mandarijnse taalvariëteiten. Vaak wordt het Mandarijn ook gewoon Chinees genoemd. Maar eigenlijk bestaat er geen ‘Chinees’; het is een verzamelnaam voor 14 talen, die net zoveel van elkaar kunnen verschillen als Nederlands van Deens. Mandarijn wordt gesproken in vooral Noord-China, Taiwan en Singapore. Mandarijn wordt geschreven met Chinese karakters (Hanzi), maar kan ook met het Latijnse alfabet worden geschreven. 
Mandarijn is de moedertaal van ongeveer 885 miljoen mensen. 

Tamil (தமிழ்) wordt gesproken door de Tamils in delen van India, in Sri Lanka, in Singapore en Maleisië. Het Tamil behoort tot de Dravidische talen. Het Tamil is een bijzonder stabiele taal gebleken; de literatuur van meer dan 2500 jaar oud is ook voor een moderne Tamil goed te lezen.
Tamil is de moedertaal van ongeveer 80 miljoen mensen.

In de dagelijkse praktijk worden de talen in Singapore door elkaar gebruikt. Het gaat dan vooral om een mengeling van Engels, Mandarijn en Maleis. Deze variant wordt Singlish genoemd (Singapore Engels). Zo’n mengvorm is een ‘pidgin’, een vereenvoudigde taal die ontstaat wanneer mensen met verschillende moedertalen, die elkaars taal niet kennen, elkaar toch proberen te begrijpen. De pidgin wordt hier dan weer een ‘lingua franca’, een taal die als gemeenschappelijk communicatiemiddel wordt gebruikt tussen mensen met verschillende moedertalen.
De term lingua franca wordt meestal gebruikt als geen van de betrokken sprekers de betreffende taal zelf als moedertaal heeft, zoals het Engels dat wordt in de EU na de Brexit.

State Library of New South Wales

De State Library of New South Wales, in Sydney, is heel anders dan die in Melbourne. Hier mag je alleen met een gids rondlopen en wil je de grote leeszaal in, dan moet je lid zijn. Ik heb dus vanaf de drempel de foto’s gemaakt. 

Deze State Library, en ook die van Victoria, zijn nu zo’n 150 jaar oud. Jong voor onze begrippen, maar een stuk ouder dan de National Library of Australia in Canberra (hoofdstad van Australië), opgericht in de 20e eeuw. 
Dat er tussen de Staatsbibliotheken en de Landsbibliotheek wel wat kinnesinne is, maakt het verhaal duidelijk dat onze gids vertelde. Na de Tweede Wereldoorlog zag de Library of NSW het belang in van het verzamelen van geschieddocumenten. Ze hebben inwoners van New South Wales opgeroepen hun oorlogsdagboeken en andere persoonlijke documenten over die tijd aan de bibliotheek te schenken. Dat hebben veel mensen gedaan. 
De Landsbibliotheek is nu van mening dat deze documenten van landsbelang zijn en verzoekt de documenten over te dragen aan Canberra. Maar daar voelt Sydney niets voor, de mensen hebben hun documenten immers in goed vertrouwen aan de Staatsbibliotheek geschonken. 

Regenboogbibliotheek

Hij staat niet in de reisgidsen, maar Lisa wist gelukkig van het bestaan van deze Regenboogbibliotheek. Hij staat in de wijk Zetland, in Sydney, een wijk waar veel Aboridginals wonen en waar ook veel gedaan wordt voor de homo-emancipatie.

The Australian lezen op Australian Square

Lisa was al verschillende keren over dit pleintje gelopen, maar had het lezende beeld nog niet opgemerkt. Het valt ook eigenlijk niet zo op, het lijkt gewoon een man die de krant zit te lezen, op een terras met andere lezende, etende en pratende mensen.
Ze lezen beiden The Australian, op het Australian Square.

‘Waiting’ heet het standbeeld en het is gemaakt door John Seward Johnson.

Boeken in Bondi Beach

Lisa woont in Bondi Beach, een van de wijken aan de kust van Sydney. Ze woont nog geen 500 meter van het strand, dus neemt ze geregeld een duik in zee, of gaat bbq-en on the beach. 
Maar voor mij had ze speciaal een café annex boekwinkel uitgezocht om thee te drinken: Gertrude & Alice Café & Bookstore.

En – heel toepasselijk – als je in Australië in een café of restaurant iets besteld, doe je dat aan de bar en krijg je een bordje met een nummer mee naar je tafel, de bestelling wordt dan gebracht. Het bordje hier, was in de vorm van een Penguin-pocket. 

Over Penguin-pockets gesproken, in een boekwinkel in George street hadden ze een speciale kast voor de Penguin-boeken.

St. Mary ook in Sydney

In Sydney staat St. Mary Mackillop met twee lerende kinderen aan haar voeten. 
Ze heeft inmiddels zo haar sporen verdiend, dat de kathedraal waar ze voor staat naar haar is vernoemd: Saint Mary’s Cathedral.

Does the library have a ghost?

Does the library have a ghost? vroeg onze gids?
Heeft de bibliotheek een geest? Of moet je het verhalen met ziel of spook?
Deze bibliotheek wel, zo vertelde ze. En die moet je niet voor de voeten lopen, want als je dat doet, gooit hij alle boeken uit de kast. Daarom blijft deze kast leeg. Daar huist ‘the ghost’.

We staan in de State Library of Victoria, in Melbourne. Prachtige bibliotheek, gebouwd naar New Yorks voorbeeld, met een koepelzaal die is ingedeeld als een wiel. Tot mijn verbazing mocht je overal fotograferen, mocht je bijna alle lees- en boekenzalen in en was er nergens tassencontrole. Dat is in veel Europese bibliotheken wel anders, zeker na de aanslagen in Parijs.

Onze gids wist ons veel leuke weetjes te vertellen.
Toen de bibliotheek werd opgericht, halverwege de 19e eeuw, in de tijd dat Australië nog weinig gecultiveerd was, golden er twee regels als je in de bibliotheek wilde je komen lezen: je moest 14 jaar zijn of ouder én je moest schone handen hebben. Verder was iedereen welkom. En dat is nog steeds zo. Overigens zijn ook kinderen van harte welkom, maar wel onder begeleiding.
Een heel belangrijk onderdeel van de Library is het familie-archief, met bijvoorbeeld van alle begraafplaatsen een overzicht van alle graven. Veel Australiërs zijn erg geïnteresseerd in hun achtergrond en doen veel genealogisch onderzoek.

We wisten zelfs Elke en Bas te interesseren voor een kort bibliotheekbezoekje. Vooral de techniekboeken hadden hun aandacht.